De Nederlandse situatie met betrekking tot het lucide droomgebeuren
Een persoonlijk verslag
Carolus den Blanken
De auteur vertelt over zijn eerste ervaringen met veranderde bewustzijnstoestanden en de ontdekking van het lucide dromen. Na een periode waarin hij weinig aandacht aan zijn dromen besteedde, begon hij in 1976 opnieuw met het lezen over droomonderzoek en het toepassen van droomtechnieken. Zijn droomherinnering verbeterde en ongeveer twee maanden nadat hij serieus met zijn droomwerk was begonnen, beleefde hij zijn eerste lucide droom. Hij beschrijft het enthousiasme over deze ervaring, maar ook het gevoel van isolement doordat vrijwel niemand in zijn omgeving begreep waarover hij sprak.
Vervolgens vertelt Den Blanken over zijn zoektocht naar wetenschappelijke informatie. Hij bestudeerde publicaties van onder anderen Patricia Garfield, Celia Green en Stephen LaBerge. Vooral het werk van LaBerge bracht hem in contact met onderzoeksresultaten en een internationale literatuur over lucide dromen. Zijn pogingen om Nederlandse wetenschappers voor het onderwerp te interesseren, leverden echter weinig op. Hij trof scepsis aan en constateerde dat het Nederlandse slaaponderzoek zich voornamelijk richtte op fysiologische aspecten.
Een belangrijk onderdeel van het verslag is zijn speurtocht naar het oorspronkelijke boek van Markies d’Hervey de Saint-Denys uit 1867. Met hulp van Eli Meijer ontdekte hij dat een exemplaar aanwezig was in de Universiteitsbibliotheek Utrecht. Bij vergelijking met de heruitgave uit 1964 stuitte hij op een appendix die daarin ontbrak. Deze ontdekking leidde tot gezamenlijk historisch onderzoek en publicaties in internationale tijdschriften over lucide dromen.
Ook beschrijft hij zijn pogingen om andere Nederlandse lucide dromers te vinden. Een advertentie in een landelijk dagblad leverde veel reacties op, maar slechts vijf mensen bleken min of meer regelmatig daadwerkelijk lucide dromen te beleven. De meeste mensen bleken het begrip verkeerd te begrijpen en verwarden lucide dromen met dromen die men zich eenvoudigweg goed kon herinneren. Den Blanken vertelt daarnaast over zijn boekpublicatie, de geringe belangstelling vanuit de wetenschap en zijn rol als aanspreekpunt voor beginnende lucide dromers.
In het laatste deel wordt het verslag nadrukkelijk kritisch. De auteur pleit voor meer wetenschappelijk onderzoek en meer droomlaboratoria. Hij waarschuwt voor overhaaste conclusies, onvoldoende controle van onderzoeksresultaten en het klakkeloos overnemen van beweringen van andere onderzoekers. Volgens hem verdient het lucide dromen juist een zorgvuldige, kritische en wetenschappelijke benadering. Hij onderscheidt die benadering ook nadrukkelijk van verklaringen vanuit het spiritisme en het geloof in astrale reizen.
De Nederlandse situatie met betrekking tot het lucide droomgebeuren is een persoonlijk tijdsdocument over de begindagen van de belangstelling voor lucide dromen in Nederland. Het laat zien hoe een individuele droomonderzoeker, zonder steun van een wetenschappelijk instituut, probeerde contact te leggen met andere geïnteresseerden en het onderwerp onder de aandacht te brengen. Tegelijkertijd bevat het artikel een kritische beschouwing over de wetenschappelijke houding tegenover een onderzoeksgebied dat destijds nog weinig erkenning genoot.
Lees / download PDF