Wat gebeurt er wanneer een schrijver die jarenlang bewust buiten de gevestigde literaire wereld is gebleven, plotseling de stap zet naar een gerenommeerde uitgever? Is het verlangen naar erkenning werkelijk afwezig, of verschuilt het zich achter een houding van onafhankelijkheid en onverschilligheid?

In Het zal wel niks worden neemt Carolus den Blanken de lezer mee in een bijzonder persoonlijk, humoristisch en tegelijkertijd beschouwend verhaal over schrijven, ouder worden, erkenning, kwetsbaarheid en de soms merkwaardige verhouding tussen werkelijkheid en verbeelding.

De aanleiding is een brutale lezer. Nadat deze de roman Marokkaans Fruit heeft gelezen, stelt hij de schrijver een eenvoudige maar ongemakkelijke vraag: waarom heeft hij zijn boeken eigenlijk nooit naar een literaire uitgever gestuurd?

Een vraag waarop Carolus aanvankelijk geen antwoord heeft. Hij heeft immers altijd zijn eigen weg gekozen. Zelf bepalen wat hij schrijft, geen redacteur die hem vertelt wat geschrapt moet worden en geen uitgever die voorschrijft waar zijn werk in het fonds past. Schrijven is zijn plezier, zijn vrijheid en zijn manier om naar mensen en de wereld te kijken.

Maar de vraag blijft knagen.

Uiteindelijk besluit hij het manuscript van Marokkaans Fruit naar uitgeverij Atlas Contact te sturen. Wat volgt, is een levendig en geestig beschreven geschiedenis waarin hij zich moet verhouden tot redacteuren, uitgevers, verwachtingen en vooral zijn eigen weerstanden.

De gedachte aan een mogelijke afwijzing beheerst zijn doen en laten. Hij houdt zichzelf voor dat het hem allemaal weinig kan schelen. Toch blijkt dat niet helemaal waar. Want hoe onafhankelijk iemand ook denkt te zijn, de behoefte om gezien en gewaardeerd te worden verdwijnt daarmee niet automatisch.

De gebeurtenissen krijgen een onverwachte wending wanneer ook de buitenwereld zich met de schrijver gaat bemoeien. Media-aandacht, interviews, reacties uit de omgeving en de belangstelling van lezers brengen een verandering teweeg die hij niet zonder meer verwelkomt.

Een optreden in het televisieprogramma Zomergasten vormt daarbij een belangrijk moment. In het gesprek komen niet alleen zijn boeken en zijn schrijverschap aan bod, maar ook zijn persoonlijke geschiedenis, homoseksualiteit, zijn verhouding tot anderen en de vraag waarom bepaalde onderwerpen hem al zo lang bezighouden.

De reacties op Marokkaans Fruit blijken bovendien niet uitsluitend lovend. Er ontstaat discussie over culturele gevoeligheden, homoseksualiteit, islam, racisme en de manier waarop verschillende personages worden neergezet. De schrijver wordt geconfronteerd met uiteenlopende interpretaties van zijn werk. Niet iedereen leest hetzelfde boek, zo blijkt.

Toch ligt het meest persoonlijke gedeelte van deze vertelling misschien wel ergens anders.

Wanneer Carolus met zijn zus terugkijkt op de televisie-uitzending, komen herinneringen naar boven die hij niet gemakkelijk met anderen deelt. Eenzaamheid, het zoeken naar herkenning en het verlangen ergens bij te horen krijgen een nieuwe betekenis. Een pornofilm die hij in zijn jeugd zag, blijkt een belangrijke rol te hebben gespeeld in zijn ontdekking van een wereld waarin vriendschap, verlangen en verbondenheid naast elkaar konden bestaan.

Daarna ontmoet hij Sam, een zestienjarige jongen die door ziekte veel aan huis gebonden is. Sam heeft Marokkaans Fruit gelezen en er een uitgebreide analyse van gemaakt. Wat begint als een kennismakingsbezoek ontwikkelt zich tot een verrassend openhartig gesprek tussen twee generaties.

Sam blijkt geen gewone gesprekspartner. Hij is nieuwsgierig, eigenwijs, scherpzinnig en bepaald niet verlegen met zijn vragen. Hij vraagt Carolus naar zijn homoseksualiteit, zijn jeugd, zijn relaties, zijn wantrouwen tegenover anderen en zijn kijk op het leven. Daarbij legt hij soms feilloos de vinger op zaken die de schrijver liever omzeilt.

De rollen lijken af en toe omgedraaid: de zestienjarige stelt de vragen, de oudere schrijver moet nadenken over zijn antwoorden.

Juist in deze gesprekken komt een belangrijke laag van het boek naar voren. Mensen kunnen elkaar ontmoeten zonder dat leeftijd, achtergrond of levenservaring een onoverbrugbare afstand hoeven te vormen. Soms ziet een jongere iets in een oudere wat anderen nooit hebben opgemerkt. En soms kan een gesprek meer opleveren dan een zorgvuldig voorbereide beschouwing.

Waar gaat dit boek uiteindelijk over?

Over de behoefte om gezien te worden, ook wanneer je beweert daar geen behoefte aan te hebben.

Over de spanning tussen onafhankelijkheid en erkenning. Over ouder worden zonder noodzakelijkerwijs wijzer te worden, over herinneringen die pas veel later hun betekenis krijgen en over de moed om jezelf niet voortdurend voor de gek te houden.

Maar ook over homoseksualiteit, seksualiteit, vriendschap, eenzaamheid, familieverhoudingen, culturele verschillen en de manier waarop mensen elkaar beoordelen.

Carolus den Blanken schrijft in zijn kenmerkende directe stijl, met zelfspot, ironie en een gezonde dosis tegendraadsheid. Hij neemt zichzelf niet altijd even serieus, maar de onderwerpen die hij aansnijdt zijn dat wel. Humor wordt afgewisseld met momenten van kwetsbaarheid en onverwachte openhartigheid.

De titel Het zal wel niks worden krijgt gedurende het verhaal steeds een andere betekenis. Is het een uiting van realisme, een manier om teleurstelling voor te zijn, of een handige bescherming tegen de mogelijkheid dat iets wél belangrijk voor je is?

Het antwoord blijkt minder eenvoudig dan de titel doet vermoeden.

En dan is er nog die brutale lezer.

Het zal wel niks worden is een persoonlijk en toegankelijk boek over de schrijver achter het geschrevene. Een verhaal over de merkwaardige menselijke behoefte aan erkenning, de vrijheid om je eigen weg te kiezen en de verrassende ontmoetingen die je soms dwingen anders naar jezelf te kijken.

Een boek voor lezers die geïnteresseerd zijn in mensen, literatuur, levensvragen en de vaak hilarische manier waarop wij onszelf proberen te begrijpen.

Want soms begint iets pas wanneer je ervan overtuigd bent dat het toch niets zal worden.

Lees / download PDF